داستان توپ‌های جام جهانی

توپ‌های مخصوص مسابقات جام جهانی در دوره‌های مختلف حکایت جالبی داشته‌اند، توپ‌هایی که به مرور و با پیشرفت تکنولوژی، فناوری محور شده‌اند.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «افق سرعین»، به نقل از ایرنا، جام جهانی ۲۰۲۶ در شرایطی از ۲۱ خرداد آغاز می‌شود که یکی از جذابیت‌های هر دوره، توپ مسابقات است، توپ‌هایی که تبدیل به یک نماد در دوره‌های مختلف شده‌اند.

توپ‌های رسمی از زمان آغاز جام جهانی مورد استفاده قرار گرفته‌اند و به طور مداوم در حال توسعه فناوری بوده‌اند، به ویژه پس از آنکه آدیداس طراحی آنها را از جام جهانی ۱۹۷۰ به بعد برعهده گرفت. این توسعه فناوری در ۲۰۲۶ به اوج خود رسید و از ۱۱ ژوئن، توپ‌های تریوندا، اسم رسمی توپ مسابقات، در ایالات متحده، کانادا و مکزیک به نمایش گذاشته خواهند شد.

رونمایی از توپ پیشرفته جام جهانی ۲۰۲۶ در شرایطی است که در ابتدا، توپ‌ها کاملا از چرم طبیعی ساخته شده بودند، در ادامه زمانی که سبک‌تر و دقیق‌تر شدند، از وزن و برخی مشکلات، به ویژه در هوای بارانی، رنج می‌بردند.

نام و رنگ‌های طراحی توپ مسابقات از کشور میزبان انتخاب می‌شود و منعکس کننده فرهنگ آن است. معمولاً آزمایش‌های متعددی روی توپ انجام می‌شود تا از مطابقت آن با مشخصات و استانداردهای تعیین شده توسط فیفا اطمینان حاصل شود و سپس از طرح آن برای اهداف بازاریابی استفاده می‌شود و میلیون‌ها عدد از آن با قیمت‌های بالا به فروش می‌رسد.

در اولین جام جهانی که در سال ۱۹۳۰ در اروگوئه برگزار شد، به دلیل اختلاف بین آرژانتین و اروگوئه، فینال با دو توپ برگزار شد. آرژانتین از توپ اول به نام "Tiento" استفاده کرد و مسابقه را ۲-۱ برد. اروگوئه، کشور میزبان، از توپ دوم به نام "T-Model" که بزرگتر بود استفاده کرد و اروگوئه در نهایت مسابقه را ۴-۲ برد.

فیفا از جام جهانی ۱۹۳۴ تصمیم گرفت از یک توپ رسمی واحد با مشخصات خاص استفاده کند. در ادامه از سال ۱۹۷۰، آدیداس طراحی و ساخت توپ‌ها را برعهده گرفت و هر دوره در ساخت یک توپ پیشرفته‌تر است.

مکزیک ۱۹۷۰: تل‌استار

آدیداس اولین توپ رسمی مسابقات خود را در سال ۱۹۷۰ در مکزیک با نام تل‌استار، که اشاره‌ای به یک ماهواره آمریکایی است که در سال ۱۹۶۲ پرتاب شد، عرضه کرد. پس از آن نسخه‌های دیگری نیز از آن رونمایی شد که آخرین آنها تل‌استار ۱۸ بود که در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه مورد استفاده قرار گرفت.

این طرح به تصویر رایجی از فوتبال در رسانه‌های مختلف تبدیل شد. این توپ از ۳۲ پنل چرمی سیاه و سفید تشکیل شده بود که آن را به گردترین توپ زمان خود تبدیل می‌کرد.

آلمان غربی ۱۹۷۴: تل‌استار دورلاست

توپ تل‌استار آنقدر چشمگیر بود که با برخی تغییرات جزئی، در جام جهانی ۱۹۷۴ در آلمان غربی مورد استفاده قرار گرفت. نام آن «تل‌استار دورلاست» بود تا به پوشش پلی‌اورتان دورلاست اشاره داشته باشد که از سال ۱۹۷۰ برای محافظت از پوست توپ و اطمینان از ضد آب بودن آن روی آن اعمال شده بود.

آرژانتین ۱۹۷۸: تانگو

توپ تانگو، که نامش از رقص معروف آرژانتین گرفته شده بود، شاهکاری از خلاقیت بود و راه را برای توپ‌های حتی بهتر در دوره‌های جام جهانی بعدی هموار کرد. این توپ از بیست پنل شش ضلعی با طرحی تشکیل شده بود که تصور دوازده دایره را ایجاد می‌کرد.

اسپانیا ۱۹۸۲: تانگوی اسپانیا

با توجه به موفقیت خارق‌العاده تانگو و فروش رکوردشکن آن که آن را به محبوب‌ترین توپ جهان تبدیل کرد، آدیداس تغییر زیادی در توپ اسپانیا ۱۹۸۲ ایجاد نکرد و در عوض تانگوی اسپانیا را معرفی کرد.

مانند مدل قبلی، این توپ با پلی اورتان روکش شده بود و در مشخصات مقاومت در برابر آب و دوام آن، تغییراتی ایجاد شده بود. این توپ دارای لایه‌های لاستیکی جدید و بهبود یافته بود و آخرین توپ چرمی مورد استفاده در جام جهانی بود. این شرکت همچنین پوشش دورلاست را به طور کامل کنار گذاشت و درزهای بین پنل‌های توپ به طور کامل جوش داده شدند، در حالی که دوخت آنها حفظ شد.

مکزیک ۱۹۸۶: آستیکا مکزیک

این شرکت آلمانی اولین توپ جام جهانی کاملاً مصنوعی، برخلاف توپ‌های چرم طبیعی معمول، و اولین توپ دست‌دوز به نام آستیکا را معرفی کرد. جذابیت این توپ به سرعت آشکار شد زیرا هنگام ضربه زدن و آزمایش، بهتر از یک توپ چرم طبیعی به شکل طبیعی خود بازمی‌گشت.

طراحی آستیکا، با اقتباس از الگوی کلاسیک آدیداس، دارای اشکال مثلثی الهام گرفته از معماری بود.

ایتالیا ۱۹۹۰: یونیکوی اتروسکان

نام و طراحی پیچیده آن از تاریخ باستان ایتالیا و هنرهای زیبای تمدن اتروسکان الهام گرفته شده است. سه سر شیر، سه طرف توپ را زینت می‌دادند. این اولین توپ با هسته پلی اورتان سیاه بود.

ایالات متحده ۱۹۹۴: کسترا

این توپ محبوب شد و نام آن از کلمه‌ای باستانی به معنای "جستجوی ستاره" گرفته شده است. طراحی آن از سفر فضایی الهام گرفته شده است، زیرا سال ۱۹۹۴ بیست و پنجمین سالگرد ماموریت آپولو ۱۱ بود که اولین فرود روی ماه را به ثمر رساند. این اتفاق یکی از مهمترین لحظات در تاریخ کشور میزبان یعنی آمریکا بود.

فرانسه ۱۹۹۸: سه رنگ

اولین توپ چند رنگ جام جهانی. این توپ از سه رنگ (قرمز، سفید و آبی) مطابق با پرچم فرانسه استفاده می‌کرد و خروس یک نماد سنتی است.

لایه فوم بیرونی که در سال ۱۹۹۴ اضافه شد، بیشتر توسعه یافت تا توپ را سریع‌تر و روان‌تر کند، اما مهمتر از همه، به نقطه شروعی برای چند رنگ شدن و تغییرات طراحی تبدیل شد.

کره جنوبی و ژاپن ۲۰۰۲: فورنوا

شرکت آلمانی مدل تانگو را کاملاً کنار گذاشت و یک توپ سفید ساده با الگوهای مثلثی به رنگ‌های سبز، طلایی و قرمز ارائه داد که منعکس کننده فرهنگ آسیایی بود.

این توپ از ۱۱ لایه، هر کدام با ضخامت ۳ میلی‌متر، شامل یک لایه فوم مخصوص حاوی یک بادکنک پر از گاز تشکیل شده بود. این توپ که به دلیل سبکی مورد انتقاد قرار گرفت، سبب شد گل‌های زیبایی به ثمر برسد.

آلمان ۲۰۰۶: Teamgeist

قابل توجه‌ترین پیشرفت در توپ جام جهانی ۲۰۰۶، کاهش ظاهر شیارهای بین ۱۴ بخش منحنی آن بود که به "روحیه تیمی" ترجمه می‌شود. این توپ توسط آدیداس و مولتن طراحی و توسط آدیداس تولید شد. برای هر مسابقه، تاریخ بازی، نام دو تیم و ورزشگاه روی توپ چاپ می‌شد. یک توپ ویژه به نام "Teamgeist Berlin" طلایی، برای فینال بین ایتالیا و فرانسه ساخته شد.

آفریقای جنوبی ۲۰۱۰: جابولانی

این توپ که در زبان ایسیسولو به معنای جشن است، در جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی جنجال زیادی به پا کرد، زیرا به گفته کلودیو براوو، دروازه‌بان شیلی، برای پیچیده کردن کار دروازه‌بانان طراحی شده بود. مسیر غیرقابل پیش‌بینی توپ از هشت پنل قالب‌گیری شده ساخته شده بود و دارای سطحی آن بافت‌دار بود که برای بهبود آیرودینامیک طراحی شده بود.

برزیل ۲۰۱۴: برازوکا

پس از ناامیدی از جابولانی، برازوکا دوباره محبوبیت خود را به دست آورد و به اولین توپی در تاریخ این مسابقات تبدیل شد که توسط هواداران نامگذاری شد. این نام نماد غرور ملی و سبک زندگی برزیلی بود. شش پنل یکسان آن، دستبندهای رنگارنگ سنتی خوش‌شانسی که در برزیل پوشیده می‌شوند را نشان می‌داد و همچنین انرژی پر جنب و جوش فوتبال در این کشور آمریکای جنوبی را منعکس می‌کرد.

روسیه ۲۰۱۸: تل‌استار ۱۸

این توپ سفید که با پنل‌های مستطیلی سیاه و خاکستری بود، برای اولین بار به یک تراشه NFC مجهز شد. پس از مرحله گروهی، یک طرح رنگی جدید برای ۱۶ مسابقه باقی مانده، به همراه توپی به نام تل‌استار میشتا که به زبان روسی به معنای رویا یا "جاه‌طلبی" است، رونمایی شد.

توپ جام جهانی ۲۰۱۸ تنها شش پنل داشت، اما آنها به روشی کاملاً متفاوت چیده شده بودند و جلوه بصری ایجاد می‌کردند که آنها را شبیه توپ تل‌استار جام جهانی ۱۹۷۰ با ۳۲ پنل می‌کرد.

قطر ۲۰۲۲: سفر

طبق گفته فیفا، توپ Journey به معنی سفر به دلیل توانایی در حرکت در هوا سریع‌تر از هر توپ دیگری متمایز بود. این توپ به دلیل الهام گرفتن از فرهنگ، معماری و قایق‌های قطر و همچنین پرچم ملی آن، The Journey نامگذاری شد.

Journey اولین توپ جام جهانی است که منحصراً از جوهرها و چسب‌های پایه آب ساخته شده است.

جام جهانی ۲۰۲۶: تریوندا( Triunda)

نام Triunda را می‌توان از زبان اسپانیایی به عنوان سه موج ترجمه کرد. این طرح ترکیبی از رنگ‌های قرمز، سبز و آبی را به افتخار سه کشور میزبان یعنی مکزیک، کانادا و ایالات متحده را نشان می‌دهد. این توپ با نمادهایی که نمایانگر هر کشور میزبان هستند تزئین شده است: یک برگ افرا برای کانادا، یک عقاب برای مکزیک و یک ستاره برای ایالات متحده.

ساختار چهار پنلی توپ بر اساس درزهای عمیق با طراحی ویژه ساخته شده است. فناوری «توپ متصل» با یک حسگر حرکتی پیشرفته ۵۰۰ هرتزی یکی از ویژگی‌های این توپ است.. این اطلاعات فوراً به سیستم کمک داور ویدیویی (VAR) منتقل می‌شود و دقت تصمیمات داور، به ویژه در مورد موقعیت‌های آفساید را افزایش می‌دهد.

انتهای خبر/ ح