- گروه: اجتماعی
- کد خبر: 2840
- بازدید: 161
- 1405/05/04 - 21:55:01
یادداشت؛
سلبریتی؛ اسطورهسازی مدرن یا الگوی بیهویت؟
سلبریتیها به یکی از مهمترین الگوهای فرهنگی عصر رسانه تبدیل شدهاند، اما منتقدان معتقدند بسیاری از آنان بیش از حقیقت و انسانیت، تابع منافع و فضای رسانهای هستند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «افق سرعین»، حجتالاسلام محمد شیرعلی پور امامجمعه شهرستان سرعین در یادداشتی نوشت: در دنیای امروز، رسانهها و شبکههای اجتماعی بیش از هر زمان دیگری در شکلدهی افکار عمومی و معرفی الگوهای اجتماعی نقش دارند. در این میان، «سلبریتی» دیگر تنها یک بازیگر، خواننده یا ورزشکار مشهور نیست؛ بلکه به نمادی از سبک زندگی، نگرش و حتی ارزشهای فرهنگی تبدیل شده است. بسیاری از اندیشمندان معتقدند که سلبریتی، محصول نظام رسانهای و اسطورهسازی دنیای مدرن است؛ نظامی که با برجستهسازی افراد، آنان را به الگوهای اجتماعی تبدیل میکند.در هر تمدنی، انسانهای شاخص و الگوهای فرهنگی جایگاه ویژهای دارند. این الگوها مسیر حرکت جامعه را تعیین کرده و ارزشهای موردنظر آن فرهنگ را بازتاب میدهند. در گذشته، دانشمندان، عالمان، قهرمانان ملی و شخصیتهای اخلاقی بیشترین نقش را در این جایگاه ایفا میکردند، اما در عصر رسانه، این نقش تا حد زیادی به سلبریتیها واگذار شده است.
منتقدان این روند معتقدند که بسیاری از سلبریتیها بیش از آنکه بر پایه دانش، اخلاق یا مسئولیت اجتماعی شناخته شوند، محصول شهرت رسانهای هستند و همین مسئله باعث میشود جایگاه آنان بیش از هر چیز وابسته به فضای تبلیغات و افکار عمومی باشد.
یکی از نقدهای مطرحشده درباره فرهنگ سلبریتی، وابستگی شدید آن به تغییرات فضای رسانهای است. در این نگاه، هویت سلبریتی نه بر پایه اصول ثابت، بلکه بر اساس شرایط روز، محبوبیت عمومی و منافع حرفهای شکل میگیرد.
در چنین شرایطی، مواضع افراد مشهور نیز ممکن است متناسب با فضای رسانهای تغییر کند؛ موضوعی که باعث شده برخی، ثبات فکری و مسئولیتپذیری اجتماعی سلبریتیها را مورد پرسش قرار دهند.
یکی از مهمترین انتقادهایی که در سالهای اخیر نسبت به بخشی از سلبریتیهای جهان مطرح شده، واکنشهای متفاوت آنان نسبت به بحرانهای انسانی است. برخی معتقدند که در برابر برخی رویدادها، واکنشهای گسترده و پررنگی از سوی چهرههای مشهور دیده میشود، اما در برابر حوادث دیگر، سکوت یا بیتفاوتی حاکم است.
نمونههایی مانند جنگ غزه، کشته شدن غیرنظامیان، کودکان و زنان، یا سایر بحرانهای انسانی، بارها این پرسش را مطرح کرده است که آیا معیار حمایت از انسانها، صرفاً اصول انسانی است یا عوامل دیگری نیز در این موضعگیریها نقش دارند.
همین مسئله درباره رویدادهای داخلی کشورها نیز مطرح میشود؛ جایی که برخی منتقدان معتقدند بخشی از سلبریتیها نسبت به برخی اتفاقات واکنش سریع نشان میدهند اما در برابر رخدادهای دیگر، سکوت اختیار میکنند.
بدیهی است که هر شهروندی، از جمله هنرمندان و ورزشکاران، حق دارد دیدگاه و نظر شخصی خود را بیان کند یا درباره موضوعی سکوت کند. با این حال، هنگامی که یک فرد به واسطه میلیونها دنبالکننده به مرجع اثرگذاری اجتماعی تبدیل میشود، انتظار مسئولیتپذیری نیز افزایش مییابد.
جامعه از چهرههای شناختهشده انتظار دارد اگر از عدالت، انسانیت، صلح یا وطن سخن میگویند، این اصول را بدون تبعیض و فارغ از ملاحظات سیاسی یا رسانهای دنبال کنند.
نباید همه هنرمندان، ورزشکاران یا افراد مشهور را در یک گروه قرار داد. در میان آنان، شخصیتهای بسیاری وجود دارند که در سالهای مختلف، فارغ از فضای رسانهای، نسبت به مسائل انسانی، ملی و فرهنگی مواضع روشنی اتخاذ کردهاند و فعالیتهای خیرخواهانه و اجتماعی قابل توجهی داشتهاند.
از این رو، نقد فرهنگ سلبریتی نباید به معنای نادیده گرفتن تلاشها و خدمات افراد مسئولیتپذیر باشد.
کارشناسان حوزه فرهنگ معتقدند که جامعه برای رشد متوازن، نیازمند معرفی الگوهایی است که علاوه بر موفقیت حرفهای، از ویژگیهایی مانند صداقت، مسئولیتپذیری، دانش، اخلاق و خدمت به جامعه برخوردار باشند.
نهادهای فرهنگی، آموزشی، رسانهها و خانوادهها میتوانند با معرفی دانشمندان، کارآفرینان، معلمان، پژوهشگران، قهرمانان ملی و چهرههای اثرگذار فرهنگی، دامنه الگوهای اجتماعی را از دایره شهرت صرف فراتر ببرند.
دیدگاهها